Op 21 oktober 2026 noemde econoom Mathijs Bouman het toeslagenstelsel een rondpompcircus. In de podcast van Sander en de kloof pleitte hij ervoor de toeslagen af te schaffen en lage inkomens via de belasting te ondersteunen.
Bij afspelen laadt YouTube (Google) de video.
Sander en de kloof (VPRO), NPO Start op YouTube, 21 oktober 2026
Of afschaffen beter is, is een vraag voor de politiek. Zivvy kiest daarin geen kant. Wat we wel kunnen laten zien: wat het stelsel van nu doet als je meer gaat verdienen. Want tot er iets verandert, gelden gewoon de regels van nu.
Wat er op tafel ligt
De Sociaal-Economische Raad (SER) werkt aan een advies over een eenvoudiger belasting- en toeslagenstelsel. De SER wil dat advies in 2026 aan het kabinet aanbieden. In haar probleemanalyse schrijft de SER dat de marginale druk rond het minimum tot modaal een piek heeft, zodat extra werken financieel weinig oplevert. Ook noemt de SER dat hoge terugvorderingen sterk zijn toegenomen.
Het is een advies, geen besluit. Of en wanneer het stelsel verandert, beslissen het kabinet en de Tweede Kamer. In berichten van onder meer Zorgwijzer, op basis van NRC, wordt gesproken over op zijn vroegst 2030. Een officiële bron daarvoor hebben wij niet gevonden.
Wat het stelsel nu doet: Ilse krijgt €200 opslag
Ilse is een voorbeeldgezin. Ze is alleenstaand, werkt 28 uur per week en verdient €36.000 bruto per jaar. Ze huurt voor €1.100 per maand en haar dochter van 5 gaat 73 uur per maand naar de bso, voor €9,50 per uur.
Ze krijgt €200 bruto per maand opslag. Dat is €2.400 per jaar. Hoe dat per maand uitpakt, rekenden we eerder uit in Ilse krijgt €200 opslag. Waarom ze er per maand €33 van overhoudt. Hier staat dezelfde som per jaar.
Ilse
Wat deze verandering met de maand doet.
| Bedrag | Nu | € 200 bruto per maand erbij |
|---|---|---|
| Bruto per maand (incl. vakantiegeld) | € 3.000 | € 3.200 |
| Netto inkomen | € 2.865 | € 2.984 |
| Zorgtoeslag | € 58 | € 30 |
| Huurtoeslag | € 443 | € 399 |
| Kinderbijslag | € 99 | € 99 |
| Kindgebonden budget | € 460 | € 445 |
| Kinderopvangtoeslag | € 666 | € 666 |
| Opvangrekening | − € 694 | − € 694 |
| Afronding | € -1 | € +0 |
| Besteedbaar | € 3.896 | € 3.929 |
| Vaste lasten | ||
| Huur | − € 1.100 | − € 1.100 |
| Over per maand | € 2.796 | € 2.829 |
Vakantiegeld is over 12 maanden verdeeld; bruto en netto zijn maandgemiddelden.
Verschil
- Netto inkomen€ +119(+4,2%)
- Besteedbaar€ +33(+0,8%)
Je houdt 28% van je extra netto-inkomen besteedbaar over.
Per jaar, regels 2026, nu en met €200 per maand erbij:
Nettoloon: €34.374 wordt €35.809
Zorgtoeslag: €690 wordt €361
Huurtoeslag: €5.311 wordt €4.783
Kindgebonden budget: €5.520 wordt €5.338
Kinderbijslag (€1.187) en kinderopvangtoeslag (€7.989) blijven gelijk.
Besteedbaar: €46.750 wordt €47.145
Van de €2.400 bruto erbij blijft per maand €33 meer te besteden over. Haar nettoloon stijgt wel, maar zorgtoeslag, huurtoeslag en kindgebonden budget gaan alle drie omlaag.
Zo ziet rondpompen er in één voorbeeld uit: het geld komt er via het loon bij en gaat via de toeslagen weer weg.
Waarom er van een opslag zo weinig overblijft
De inkomstenbelasting heeft in 2026 drie schijven. Daarnaast hangen je toeslagen af van je inkomen over het hele jaar. Gaat je inkomen omhoog, dan betaal je meer belasting en kunnen je toeslagen lager worden. Samen bepalen ze wat er van een opslag overblijft, zoals bij Ilse.
Waarom je soms achteraf terugbetaaltJe toeslag is een voorschot. Dienst Toeslagen rekent met een schatting van je inkomen voor het hele jaar. Na afloop van het jaar volgt de definitieve berekening met je echte inkomen. Is dat hoger dan de schatting, dan heb je te veel toeslag gekregen en betaal je het verschil terug.
Voor Ilse betekent dat: blijft haar voorschot op het oude inkomen staan, dan betaalt ze na afloop van het jaar het verschil terug tussen de oude en de nieuwe bedragen van die drie toeslagen. Bij de zorgtoeslag is dat het verschil tussen €690 en €361. Daarbij gaan we ervan uit dat de opslag in januari ingaat en dat ze haar voorschot niet aanpast.
Wat komt er dan in de plaats?
Wie de toeslagen afschaft, moet de steun voor lage inkomens ergens anders regelen. Bouman wil dat via de inkomsten- en loonbelasting doen. Ook daar loopt het geld nu al via verschillende routes:
Heffingskortingen zoals de algemene heffingskorting en de arbeidskorting verrekent je werkgever bij elke loonbetaling.
Andere kortingen, zoals de inkomensafhankelijke combinatiekorting, vraag je aan via je aangifte inkomstenbelasting. Wil je die elke maand krijgen, dan vraag je een voorlopige aanslag aan. Daarmee kun je maandelijks geld terugkrijgen of betalen.
In het debat gaat het vaak om een afweging. Met toeslagen kun je een groep gericht helpen, zoals ouders, huurders of mensen met een laag inkomen. Een algemener stelsel kan eenvoudiger zijn, maar is minder gericht. Of het stelsel eenvoudiger wordt, hangt af van wat er in de plaats komt.
Wat je zelf kunt nagaan
Verandert je inkomen? Geef je nieuwe jaarinkomen door via Mijn toeslagen of de app Toeslagen. Dan rekent Dienst Toeslagen met het juiste inkomen.
Twijfel je over je schatting? Dienst Toeslagen heeft een hulpmiddel om je toetsingsinkomen te berekenen.
Wil je vooraf weten wat een opslag, een dag meer werken of een andere baan doet met wat je overhoudt? Dat zie je in Zivvy, voor jouw situatie.
Dit is één voorbeeldgezin. Bij een ander inkomen, een andere huur, een toeslagpartner of vermogen valt het anders uit. De berekening gaat uit van €36.000 bruto zonder pensioenpremie. Besteedbaar betekent hier: nettoloon plus toeslagen en kinderbijslag, min de kosten van de bso. Huur, zorgpremie en andere vaste lasten gaan daar nog af. Kinderbijslag en kinderopvangtoeslag veranderen in dit voorbeeld niet. Bedragen zijn afgerond op hele euro's. Verschillen zijn berekend op onafgeronde bedragen en kunnen daardoor een euro afwijken.