Allebei een dag minder werken — wat kost dat netto?

De vraag achter de vraag

Minder werken: het idee alleen al klinkt als ruimte. Ruimte voor de kinderen / je kind, voor jezelf, voor een adempauze in de week. Maar de vraag die daar vrijwel meteen op volgt is: wat kost ons dat eigenlijk? En dan bedoel je niet het brutoloon dat wegvalt, want dat zegt nog weinig. Je wilt weten wat je er netto van merkt, op je rekening, aan het einde van de maand.

Voor Job en Ashley is die vraag heel concreet. Op dit moment verdienen ze samen bruto €7.560 per maand. Dat levert hen netto €6.390 op. Daar bovenop ontvangen ze €1.267 per maand aan kinderopvangtoeslag, waarmee 77 procent van de opvangkosten voor Bobby vergoed wordt. Het kindgebonden budget is in hun situatie €0. Wat ze maandelijks daadwerkelijk te besteden hebben, na aftrek van de eigen bijdrage aan de opvang, komt uit op €6.111.

Dat is het vertrekpunt.

Niet het brutoloon, maar dat getal: €6.111 besteedbaar per maand.

Waarom bruto zo weinig zegt

Wie alleen naar het brutoloon kijkt, mist een groot deel van het verhaal. In Nederland bepaalt je inkomen niet alleen hoeveel belasting je betaalt, het bepaalt ook hoeveel toeslagen je ontvangt, en hoe hoog de eigen bijdrage voor de kinderopvang is.

Die twee kanten werken tegelijk. Als jullie allebei een dag minder gaan werken, daalt het gezamenlijke bruto-inkomen. Dat heeft drie gevolgen tegelijk: jullie betalen minder belasting (en houden dus relatief meer over van wat jullie verdienen), de kinderopvangtoeslag kan stijgen omdat het toetsingsinkomen lager wordt, en als Bobby daadwerkelijk minder uren naar de opvang gaat, dalen de totale opvangkosten.

Het nettoresultaat is dus nooit simpelweg: 'één dag minder werken is één dag loon inleveren.' De werkelijkheid is genuanceerder en in veel gevallen gunstiger dan mensen verwachten.

Wat dit in de praktijk betekent

De huidige situatie van Job en Ashley laat zien hoe nauw inkomen, toeslagen en opvangkosten met elkaar verweven zijn. Met een besteedbaar bedrag van €6.111 per maand draaien ze nu op 77 procent vergoeding van de opvangkosten. Dat is een stevige tegemoetkoming, maar die is niet los te zien van het inkomensniveau waarop hij gebaseerd is.

Zodra het gezamenlijk inkomen daalt, verschuiven al die parameters tegelijk. De belastingdruk verandert, de toetsingsinkomengrens voor de kinderopvangtoeslag verschuift, en als Bobby minder dagdelen gaat, vallen er ook directe opvangkosten weg. Die drie bewegingen kunnen de klap van het lagere brutoinkomen aanzienlijk dempen.

Hoeveel precies? Dat hangt af van hoe veel uur jullie allebei inleveren, wat jullie individuele belastingschijven zijn, en of Bobby's opvangrooster mee verandert. Dit is precies de berekening die Zivvy voor jullie maakt, niet als ruwe schatting, maar als concrete doorrekening van jullie eigen situatie.

De valkuil van de vuistregel

Veel mensen rekenen zichzelf rijk of juist arm met een simpele redenering: 'één dag is een vijfde van mijn loon, dus dat is wat we inleveren.' Maar die vuistregel klopt niet, om meerdere redenen.

Ten eerste betaal je over een lager inkomen minder belasting, en niet lineair minder, maar soms relatief fors minder, afhankelijk van welke schijf je verlaat. Ten tweede kunnen toeslagen omhoog gaan. Ten derde kan de opvangrekening dalen. En ten vierde telt ook mee wat je wint in tijd, reiskosten of andere uitgaven die samenhangen met fulltime werken. Al zijn die moeilijker in een getal te vangen.

Bewust kiezen begint bij weten

Job en Ashley staan voor een afweging die veel gezinnen herkennen: meer tijd versus meer inkomen. Maar wie die afweging maakt zonder de nettocijfers te kennen, gokt. Misschien is de werkelijke daling in besteedbaar inkomen kleiner dan gevreesd. Misschien juist groter. Maar je weet het niet zolang je alleen naar het brutoloon kijkt.

Zivvy rekent precies dit door: wat blijft er over als jullie allebei een dag minder werken, rekening houdend met belasting, toeslagen en opvangkosten? Geen schatting, maar jullie situatie met als startpunt de €6.111 die jullie nu maandelijks besteden.