Kort antwoord. In 2026 betalen Vijay en zijn vrouw Sayali samen ongeveer 395 euro box 3-belasting over 140.000 euro vermogen. Als het kabinetsvoorstel voor 2027 doorgaat, wordt hun vrijstelling bijna gehalveerd en komt dat bij een gelijk vermogen uit op ongeveer 1.454 euro. Of verkopen vóór 2028 iets scheelt, is nu nog niet te berekenen: de overgangsregel is niet bekend.
Wie is Vijay
Vijay is 36, woont in Eindhoven en werkt als lead software engineer. Hij verdient 5.800 euro bruto per maand, met vakantiegeld 75.168 euro per jaar. Zijn vrouw Sayali werkt op dit moment niet. Hun zoon Arjun is vier en gaat twee middagen per week naar de buitenschoolse opvang.
Vijay belegt al jaren. Er staat 115.000 euro in wereldwijd gespreide ETF's en 25.000 euro op de spaarrekening. Elke maand gaat er automatisch 750 euro bij.
De laatste weken leest hij bijna dagelijks iets over box 3. Het ene bericht zegt dat de belasting op werkelijk rendement eraan komt, het volgende dat de vrijstelling omlaag gaat. Hij heeft drie vragen:
Moet ik mijn ETF's verkopen voordat de nieuwe regels ingaan?
Hoeveel rendement kan ik maken voordat het me veel belasting kost?
Moet ik die 750 euro per maand blijven beleggen, of tijdelijk sparen?
Wat Vijay ermee doet, beslist hij zelf. Wat we wel kunnen laten zien, is wat elke keuze hem onder de huidige regels kost en wat er volgens de plannen verandert.
Wat vaststaat en wat een voorstel is
Veel van de verwarring komt doordat vastgestelde regels en voorstellen in het nieuws door elkaar lopen.
2026: vastgesteld. Box 3 werkt dit jaar nog met een vast verondersteld rendement. De Belastingdienst gaat ervan uit dat beleggingen 6 procent opleveren en spaargeld 1,28 procent, ongeacht wat er echt gebeurt. Over dat veronderstelde rendement betaal je 36 procent belasting. Iedere persoon heeft een vrijstelling van 59.357 euro; Vijay en Sayali hebben als fiscale partners samen 118.714 euro vrij.
Werkelijk rendement lager? Dan mag je dat aantonen. De Hoge Raad heeft bepaald dat je niet belast mag worden over rendement dat je niet hebt gehaald. Daarom bestaat er een tegenbewijsregeling: was je werkelijke rendement lager dan het veronderstelde, dan kun je dat met een opgaaf bij de Belastingdienst aantonen.
2027: voorstel. In de Kamerbrief van 29 september stelt het kabinet voor de vrijstelling te verlagen naar 30.846 euro per persoon. Het veronderstelde rendement op beleggingen gaat in hetzelfde voorstel omhoog. Dit moet nog door de Tweede en de Eerste Kamer.
2028: voorstel. Voor aandelen, ETF's en obligaties wil het kabinet vanaf 2028 belasting heffen over de winst die je maakt als je verkoopt, in plaats van over een verondersteld rendement. Daarbij zou de eerste 1.000 euro resultaat per jaar vrij zijn. Hoe de overgang precies werkt, bijvoorbeeld met welke beginwaarde je in 2028 start, staat nog niet vast.
Wat Vijay en Sayali in 2026 betalen
Het veronderstelde rendement op hun hele vermogen is 6.900 euro voor de ETF's (6 procent van 115.000) plus 320 euro voor het spaargeld (1,28 procent van 25.000). Samen 7.220 euro, of 5,16 procent van 140.000.
Na aftrek van hun vrijstelling van 118.714 euro blijft er 21.286 euro over waarover ze belasting betalen. 5,16 procent daarvan is 1.098 euro. Daarover betalen ze 36 procent: ongeveer 395 euro.
Wat het voorstel voor 2027 zou betekenen
Verander je alleen de vrijstelling naar het voorgestelde bedrag, dus 61.692 euro voor hen samen, en laat je verder alles gelijk, dan blijft er 78.308 euro over. Met hetzelfde rendementspercentage komt de belasting dan op ongeveer 1.454 euro, ruim 1.050 euro meer dan dit jaar.
Dat is een ondergrens. Het voorgestelde hogere percentage voor beleggingen zit er nog niet in, en Vijay legt er elk jaar 9.000 euro bij. Beide maken het bedrag hoger.
Zijn drie vragen
Moet ik verkopen voordat de nieuwe regels ingaan? In 2026 en 2027 kost verkopen in box 3 niets: er is geen belasting op het moment van verkoop. Of verkopen vóór 2028 iets scheelt, hangt helemaal af van de overgangsregel. Telt de waarde op 1 januari 2028 als beginwaarde, dan wordt de koerswinst van daarvoor nooit belast en levert vooraf verkopen niets op. Telt de oorspronkelijke aankoopprijs, dan ligt het anders. Dat is op dit moment niet bekend, dus ook niet uit te rekenen.
Hoeveel rendement kan ik maken? Tot en met 2027 hangt de belasting niet af van wat Vijay werkelijk verdient. Een goed beursjaar kost hem niet meer belasting dan een gemiddeld jaar. Alleen als zijn werkelijke rendement lager uitvalt dan het veronderstelde, kan de tegenbewijsregeling hem iets opleveren. Vanaf 2028 zou dat omdraaien: dan betaal je over wat je bij verkoop echt verdient.
Beleggen of tijdelijk sparen? In box 3 is het verschil voor die 9.000 euro per jaar klein. Staat het geld in ETF's in plaats van op de spaarrekening, dan betalen Vijay en Sayali in 2026 ongeveer 23 euro meer belasting. Met de voorgestelde vrijstelling voor 2027 is dat ongeveer 86 euro. Het veronderstelde rendement zegt niets over wat het geld werkelijk oplevert; dat verschil hoort bij de afweging die Vijay zelf maakt.
En de opvang van Arjun?
Kinderopvangtoeslag krijg je alleen als jij en je partner allebei werken, studeren of een traject volgen. Omdat Sayali nu niet werkt, betalen Vijay en Sayali de buitenschoolse opvang volledig zelf.
Gaat Sayali wel werken, dan verandert dat. Het inkomen uit box 3 telt dan mee in het toetsingsinkomen, het bedrag waarop de toeslag wordt berekend. Een hogere box 3-grondslag in 2027 betekent dan een iets hoger toetsingsinkomen en een iets lager vergoedingspercentage.
Wat Zivvy hierin laat zien
Zivvy rekent voor 2026 je netto inkomen en je toeslagen samen door, met de vastgestelde regels van dit jaar. Zodra de bedragen voor 2027 definitief zijn, rekenen we ook die door. Voor het stelsel van 2028 wachten we tot de wet is aangenomen en de overgangsregel bekend is.
Zivvy geeft een zorgvuldige schatting op basis van de gegevens die je invult, geen officiële berekening van de Belastingdienst en geen beleggingsadvies.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vermogen mag je in 2026 belastingvrij hebben? 59.357 euro per persoon, 118.714 euro voor fiscale partners samen.
Wat wordt de vrijstelling in 2027? Het kabinet stelt 30.846 euro per persoon voor. Dat is nog niet aangenomen.
Betaal ik vanaf 2028 belasting als ik mijn ETF's verkoop? Dat is het voorstel: belasting over de winst bij verkoop, met 1.000 euro per jaar vrij. De wet en de overgangsregel liggen nog niet vast.